Альцгеймер ауырыуын дауалау юҡ, әммә ғалимдар сирҙең билдәләрен дауалау юлдарын даими эҙләй.
Тикшеренүселәр шулай уҡ Альцгеймер ауырыуы менән бәйле деменцияны алдан асыҡлау өҫтөндә эшләй, сөнки алдан асыҡлау дауалауҙа ярҙам итә ала.
Һыуҙағы ҡырмыҫҡа кислотаһы Альцгеймер ауырыуын алдан асыҡлау өсөн потенциаль биомаркер булыуы мөмкин, тип хәбәр итә Frontiers in Aging Neuroscience журналында баҫылған яңы тикшеренеүҙең һөҙөмтәләре.
АҠШ-тың Ауырыуҙарҙы контролдә тотоу һәм иҫкәрткән үҙәктәре (CDC) деменцияны «көндәлек эштәргә ҡамасаулаған хәтер, фекерләү йәки ҡарарҙар ҡабул итеү һәләтенең насарайыуы» тип атай.
Альцгеймер ауырыуынан тыш, Льюи органдары менән деменция һәм ҡан тамырҙары деменцияһы кеүек деменцияның башҡа төрҙәре лә бар. Әммә Альцгеймер ауырыуы – иң таралған деменция.
Альцгеймер ауырыуы ассоциацияһының 2022 йылғы отчеты буйынса, АҠШ-та 6,5 миллион самаһы кеше был сир менән йәшәй. Бынан тыш, тикшеренүселәр 2050 йылға был һан ике тапҡырға артыр тип күҙаллай.
Бынан тыш, Альцгеймер ауырыуы ныҡ үҫешкән кешеләрҙең йотоуы, һөйләшеүе һәм йөрөүе ауыр булыуы ихтимал.
2000 йылдар башына тиклем кешенең Альцгеймер ауырыуы йәки башҡа төрлө деменция ауырыуы бармы-юҡмы икәнлеген асыҡлау өсөн автопсия ғына була.
Ҡартайыу буйынса милли институт мәғлүмәттәре буйынса, хәҙер табиптар Альцгеймер ауырыуы менән бәйле биомаркерҙарҙы тикшерер өсөн бил пункцияһы, йәғни бил пункцияһы тип атала, эшләй ала.
Табиптар мейеләге амилоид бляшкаларының төп компоненты булған бета-амилоид 42 кеүек биомаркерҙарҙы эҙләй, ПЭТ-сканерҙа аномалияларҙы эҙләүе лә ихтимал.
“Яңы һүрәт төшөрөү алымдары, атап әйткәндә, амилоид һүрәтләү, амилоид ПЭТ-визуализация һәм тау ПЭТ-визуализация, кеше иҫән саҡта мейеләге аномалияларҙы күрергә мөмкинлек бирә”, – ти Мичиган университеты һаулыҡ һаҡлау профессоры һәм табибы Кеннет М. Энн-Арборҙа, тикшеренеүҙең ҡатнашмаған, күптән түгел Мичиган медицина подкаст комментарий бирҙе.
Ҡайһы бер дауалау ысулдары астма билдәләренең ауырлығын кәметергә һәм сирҙең үҫешен яйлатырға ярҙам итә ала, әммә улар уны дауалай алмай.
Мәҫәлән, табип астма симптомдарын кәметергә донепезил йәки галантамин кеүек препараттар тәғәйенләй ала. Леканемаб тигән тикшерелгән препарат та Альцгеймер ауырыуының үҫешен яйлатырға мөмкин.
Альцгеймер ауырыуына анализ үткәреү ҡиммәт булғанлыҡтан һәм уны һәр кемгә лә үткәреп булмауы ихтимал, шуға күрә ҡайһы бер тикшеренүселәр скринингты алдан үткәреүҙе өҫтөнлөклө итеп ҡуя.
Шанхай Цзяотун университеты һәм Ҡытай Уси диагностика инновациялары институты ғалимдары берлектә ҡырмыҫҡа кислотаһының һейҙектә Альцгеймер ауырыуының биомаркеры булараҡ ролен анализлаған.
Ғалимдар был айырым берләшмәне Альцгеймер ауырыуының биомаркерҙары буйынса элекке тикшеренеүҙәргә нигеҙләнеп һайлаған. Улар формальдегидтың аномаль алмашыныуы йәшкә бәйле танып белеүҙең боҙолоуының төп үҙенсәлеге булыуын билдәләй.
Был тикшеренеүҙе үткәреү өсөн авторҙар Ҡытайҙағы Шанхай ҡалаһының алтынсы халыҡ дауаханаһының хәтер клиникаһынан 574 ҡатнашыусыны йыйған.
Улар ҡатнашыусыларҙы танып белеүҙең функцияһы тестарында нисек эшләүҙәренә ҡарап биш төркөмгә бүлде; был төркөмдәр сәләмәт танып белеүҙән алып Альцгеймер ауырыуына тиклем:
Тикшеренүселәр ҡатнашыусыларҙан ҡырмыҫҡа кислотаһы кимәлен асыҡлау өсөн һейҙек өлгөләре, ДНК анализы өсөн ҡан өлгөләре йыйған.
Һәр төркөмдә ҡорт кислотаһы кимәлен сағыштырып, тикшеренүселәр когнитив һау ҡатнашыусылар менән кәмендә ниндәйҙер дәрәжәлә когнитив насарайыуҙары булғандар араһында айырма тапҡан.
Ниндәйҙер дәрәжәлә танып белеүҙең кәмеүе булған төркөмдәрҙә һейҙектә ҡырмыҫҡа кислотаһы кимәле сәләмәт танып белеүҙең функциялары булған төркөмдәргә ҡарағанда юғарыраҡ булған.
Бынан тыш, Альцгеймер ауырыуы менән ауырығандарҙа һейҙектә ҡырмыҫҡа кислотаһы кимәле когнитив яҡтан һау ҡатнашыусыларға ҡарағанда һиҙелерлек юғарыраҡ булған.
Ғалимдар шулай уҡ һейҙектәге ҡырмыҫҡа кислотаһы кимәле менән хәтер һәм иғтибар өлкәһендәге когнитив анализдар араһында кире бәйләнеш тапҡан.
“УА [субъектив когнитив кәмеү] диагностика төркөмөндә һиҙелерлек күтәрелгән, тимәк, УА-ны [Альцгеймер ауырыуын] алдан асыҡлау өсөн ҡулланырға мөмкин”, — тип яҙа авторҙар.
Был тикшеренеүҙең һөҙөмтәләре бер нисә сәбәп арҡаһында мөһим, улар араһында Альцгеймер ауырыуын асыҡлау өсөн ҡиммәтле хаҡтар ҙа бар.
Әгәр артабанғы тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, һейҙек формалиты когнитив кәмеүен асыҡлай ала, был ҡулланыу өсөн еңел һәм арзан анализға әйләнергә мөмкин.
Бынан тыш, әгәр бындай анализ Альцгеймер ауырыуы менән бәйле когнитив кәмеүҙе асыҡлай алһа, һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәрҙәре тиҙерәк ҡыҫыла алыр ине.
Доктор Сандра Петерсен, DNP, өлкән вице-президенты һаулыҡ һаҡлау һәм һаулыҡ һаҡлау Pegasus өлкән йәшәү, медицина яңылыҡтары бөгөн тикшеренеүҙең тураһында һөйләне:
“Альцгеймер ауырыуында үҙгәрештәр диагноз ҡуйылғанға тиклем яҡынса 20-30 йыл элек башлана һәм йыш ҡына етди зыян барлыҡҡа килгәнсе һиҙелмәй ҙә ҡала.
”Киң йәмәғәтселек өсөн мөмкин булған бындай (инвазив булмаған һәм арзан) тест асыҡлау Альцгеймер ауырыуына ҡаршы көрәштә уйын үҙгәртеүсе булыр ине”, – тине доктор Петерсон.
Күптән түгел ғалимдар табиптарға Альцгеймер ауырыуын иртә асыҡларға ярҙам иткән биомаркер тапҡан. Был табиптарға мөмкинлек бирәсәк...
Ҡан анализы үткәреүгә ярҙам итә ала, был Альцгеймер һәм башҡа сирҙәрҙе тикшергән ғәҙәти скринингтың бер өлөшө буласаҡ...
Яңы тикшеренеүҙең мейеһендә ПЭТ-сканерлау ҡулланып, мейелә амилоид һәм тау аҡһымдары булыуына нигеҙләнеп, когнитив кәмеүҙе күҙаллай, башҡа когнитив...
Әле табиптар Альцгеймер ауырыуын асыҡлау өсөн төрлө когнитив тестар һәм сканерҙар ҡуллана. Тикшеренүселәр алгоритм эшләгән, уны бер...
Күҙҙәрҙе тиҙ тикшерһәң, бер көн килеп мейе һаулығы тураһында мөһим мәғлүмәт бирелеүе ихтимал. Атап әйткәндә, ул деменция билдәләрен асыҡлай ала.