Швецияның Чалмерс технология университеты электромобилдәр батареяларын ҡайтанан эшкәртергә яңы ысул тураһында хәбәр итә. Процесс ҡиммәтле һәм зарарлы химик матдәләр талап итмәй, сөнки тикшеренүселәр үҫемлектәр батшалығында осраған органик кислота — щавелива кислотаһын ҡулланған.
Процесс электромобиль батареяларынан 100 процент алюминий һәм 98 процент литий ҡайтара ала, тип хәбәр итә университет. Был шулай уҡ никель, кобальт, марганец кеүек ҡиммәтле сеймалды юғалтыуҙы минимумға еткерә.
Чалмерс университетының батареяларҙы ҡайтанан эшкәрткән лабораторияһында команда ҡара матдәне, батареяларҙағы мөһим әүҙем матдәләрҙең порошок ҡатнашмаһын, щелочь кислотаһында эшкәртергә тырышҡан. Атап әйткәндә, һүҙ Volvo электромобиль аккумуляторы тураһында барҙы. Иҫкәрмәлә был процесты “ҡәһүә ҡайнатыу” тип һүрәтләйҙәр. Ысынында иһә барыһы ла күпкә ҡатмарлыраҡ, сөнки щавели кислотаһы процесы теләктәге эффектты бирһен өсөн температураны, концентрацияны һәм оҙайлылығын аныҡ һайларға кәрәк. Әйткәндәй, щавели кислотаһы ревень, шпинат кеүек үҫемлектәрҙә бар.
"Әлегә тиклем бер кем дә щавели кислотаһы ярҙамында шул тиклем күп литийҙы айырып, бөтә алюминийҙы сығарыу өсөн яраҡлы шарттар таба алманы. Сөнки бөтә батареяларҙа ла алюминий бар, шуға күрә беҙгә уны башҡа металдарҙы юғалтмайынса сығара белергә кәрәк". — ти университет химияһы, тип аңлата кафедраның аспиранты Лия Рукетт.
Хәҙерге ваҡытта ҡулланылған гидрометаллургия процестарында ҡара матдәләр органик булмаған кислоталарҙа иретелә. Артабан алюминий, баҡыр кеүек “бысраҡлыҡтар” сығарыла һәм ярашлы рәүештә кобальт, никель, марганец һәм литий кеүек әүҙем матдәләр ҡайтарыла.
Әммә швед тикшеренүселәре билдәләүенсә, хатта аҙ ғына ҡалған алюминий һәм баҡыр ҙа бер нисә тапҡыр таҙартыу аҙымдарын талап итә, ә процестың һәр аҙымы литийҙы юғалтыуға килтерергә мөмкин. Яңы ысулды ҡулланып, тикшеренүселәр тәртипте кире ҡайтара һәм тәүҙә литий һәм алюминийҙы кәметә. Был уларға яңы батареялар эшләү өсөн кәрәкле ҡиммәтле металдарҙы әрәм итеүҙе кәметергә мөмкинлек бирә.
Киләһе аҙымды ҡәһүә ҡайнатыу менән дә сағыштырырға мөмкин: алюминий һәм литий шыйыҡсала булғанда, ҡалған металдар “ҡаты”ла ҡала. Был процестың киләһе аҙымы – алюминий менән литийҙы айырыу. "Сөнки был металдар бик төрлө үҙенсәлектәргә эйә, беҙ уларҙы айырыу ауыр булмаҫ тип уйлайбыҙ. Беҙҙең ысул - перспективалы яңы ысул батареяларҙы ҡайтанан эшкәртергә, һис шикһеҙ, артабан тикшерергә лайыҡ", - тине Рукетт.
”Беҙгә органик булмаған химик матдәләргә альтернатива кәрәк. Бөгөнгө процестарҙағы иң ҙур тарлыҡтарҙан береһе булып алюминий кеүек ҡалдыҡ материалдарҙы бөтөрөү тора. Был инновацион алым, ҡалдыҡтар менән эш итеү сәнәғәтенә яңы альтернатива бирә ала һәм үҫеште тотҡарлаған проблемаларҙы хәл итергә ярҙам итә ала”, – тине кафедра профессоры. Мартина Петраникова Әммә был ысулдың артабанғы тикшеренеүҙе талап итеүен өҫтәне: “Был ысулды киңәйтергә мөмкин булғанлыҡтан, киләһе йылдарҙа сәнәғәттә ҡулланырға мөмкин булыр тип өмөтләнәбеҙ”.
2011 йылдан алып беҙ электромобилдәр үҫешен журналистик ҡомар һәм оҫталыҡ менән яҡтыртабыҙ. Тармаҡтың алдынғы белгес киң мәғлүмәт саралары булараҡ, беҙ иң юғары сифатлы, ваҡиғаларҙы комплекслы яҡтыртыуҙы тәьмин итәбеҙ, был технологияны тиҙ үҫтереүҙең үҙәк майҙансығы булып хеҙмәт итәбеҙ. Яңылыҡтар, фон мәғлүмәттәре, водитель отчеттары, интервью, видео һәм реклама мәғлүмәттәрен үҙ эсенә ала.