ProPublica — власты дөрөҫ ҡулланмауҙы тикшерергә арналған коммерцияға ҡарамаған яңылыҡтар ойошмаһы. Яҙылығыҙ, беҙҙең иң ҙур хикәйәләрҙе тәүҙә алырға.
Әле лә хәбәр итәбеҙ. Тарифтан азат итеү исемлегенә сығарылған продукцияның нисек индерелеүе тураһында мәғлүмәтегеҙ бармы? Һеҙ 213-271-7217 телефоны буйынса сигналдың Роберт Фатуречи менән бәйләнешкә инә алаһығыҙ.
Ай башында президент Дональд Трамп яңы тарифтар тураһында иғлан иткәндән һуң, Аҡ йорт пошлиналарҙан азат ителәсәк меңдән ашыу продукция исемлеген баҫтырып сығарҙы.
Исемлеккә ингән материалдарҙан полиэтилентерефталат, ғәҙәттә ПЭТ-смола тип атала, пластик шешәләр эшләү өсөн ҡулланылған термопластик.
Компанияның ни өсөн санкцияларҙан азат ителгәне аңлашылмай, хатта тармаҡ чиновниктары ла санкциялар нимәгә килтергәнен белмәй.
Әммә уның һайланыуы – АҠШ-тағы иң эре шәхси компанияларҙан һаналған Coca-Cola компанияһы Reyes Holdings өсөн еңеүҙе, уға республика эштәренә миллиондарса доллар бүләк иткән ике ағай-ҡәрҙәш эйә. Компания күптән түгел үҙенең тарифтарын яҡлау өсөн Трамп администрацияһы менән тығыҙ бәйле лобби фирмаһын яллаған, тип күрһәтә яҙмалар.
Был’ы асыҡ түгел, компанияның лобби роле уйнаған отказ үтенес. “Рейес Холдингс” һәм уның лоббистары ProPublica гәзитенең һорауҙарына шунда уҡ яуап бирмәне. Аҡ йорт та комментарий биреүҙән баш тартты, әммә ҡайһы бер тармаҡ яҡлылар администрацияның был үтенесте кире ҡаҡты, тип белдерҙе.
Исемлеккә смолаларҙы аңлашылмаған рәүештә индереү АҠШ хөкүмәтенең тарифтар билдәләү процесының ни тиклем асыҡ булмауын асыҡ күрһәтә. Төп ҡатнашыусылар ни өсөн айырым продукцияға тарифтар һалына, ә икенселәренә һалынмай, был тураһында ҡараңғылыҡта ҡала. Тариф ставкаларының үҙгәреүенә аныҡ ҡына аңлатма юҡ. Хакимиәт хеҙмәткәрҙәре тарифтар тураһында ҡапма-ҡаршылыҡлы мәғлүмәттәр биргән йәки ниндәйҙер һорауҙарға яуап биреүҙән баш тартҡан ғына.
Процеста асыҡлыҡ булмауы сауҙа белгестәре араһында сәйәси бәйләнешле компаниялар ябыҡ ишек артында һалым ташламалары ала ала тигән борсолоуҙар тыуҙырҙы.
“Был коррупция булыуы мөмкин, әммә был шулай уҡ компетентһыҙлыҡ булыуы мөмкин”, – тип белдерҙе тарифтарға ПЭТ-смола индереү тураһында тарифтар сәйәсәте буйынса эшләгән лоббист. “Асыҡтан-асыҡ әйткәндә, был шул тиклем ашыҡтырылған, хатта Аҡ йортҡа был исемлекте барыһы менән дә тикшерергә кем барғанын да белмәйем”.
Трамптың беренсе хакимиәте ваҡытында тарифтарҙан азат итеүҙәр эҙләү өсөн рәсми процесс булды. Компаниялар үҙҙәренең продукцияһын тарифтарҙан азат итергә кәрәк тип раҫлап, йөҙҙәрсә мең ғариза биргән. Ғаризалар тарифтарҙы билдәләү процесының механикаһын ентеклерәк тикшерергә мөмкин булһын өсөн асыҡланды. Был асыҡлыҡ академиктарға һуңыраҡ меңләгән ғаризаларҙы анализларға һәм Республика сәйәси донорҙарының ташламалар алыу ихтималлығы күберәк булыуын билдәләргә мөмкинлек бирҙе.
Трамптың икенсе срогында, исмаһам, әлегә тарифтарҙы еңеләйтеүҙе һорау өсөн рәсми процесс юҡ. Тармаҡ етәкселәре һәм лоббистар ябыҡ ишек артында эшләй. Уолл-стрит джорнал редакцияһы үткән аҙнала “процесстың асыҡ булмауын” “Вашингтон һаҙлығынан килгән төш” менән сағыштырырлыҡ тип атаны.
Трамптың яңы тарифтары тураһында рәсми иғлан итеүсе башҡарма бойороҡ бөтә илдәрҙе лә тиерлек 10 процентлыҡ база тарифына дусар итәсәк, был ташламалар киң билдәләнгән фармацевтика, ярымүткәргес, урман хужалығы, баҡыр, тәнҡитле файҙалы ҡаҙылмалар һәм энергетика секторҙары продукцияһы тип билдәләнә. Ҡушымта бирелгән исемлектә ентекле аныҡ продукция, уларҙы азат итеү булыр ине.
Әммә ProPublica исемлеген тикшергәндән һуң, күп әйберҙәрҙең был киң категорияларға һыймауы йәки бөтөнләй һыймауы, ә был категорияларға һыйған ҡайһы бер әйберҙәр йәлләнмәүе асыҡлана.
Мәҫәлән, Аҡ йорттоң ташламалар исемлегенә асбесттың күпселек төрҙәре инә, улар дөйөм алғанда тәнҡитле минерал тип иҫәпләнмәй һәм ташламалар категорияларының береһенә лә инмәй кеүек. Канцероген минерал, ғөмүмән, милли хәүефһеҙлек йәки АҠШ иҡтисады өсөн мөһим түгел тип иҫәпләнә, әммә һаман да хлор етештереү өсөн ҡулланыла, әммә Байден администрацияһының Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау агентлығы былтыр был материалды импортлауҙы тыйҙы. Трамп администрацияһы Байден дәүерендәге ҡайһы бер сикләүҙәрҙе кире ҡайтарыуы ихтимал тип ишараланы.
Америка химия советы вәкиле, быға тиклем тыйыуға ҡаршы сыҡҡан тармаҡ төркөмө, сөнки был хлор сәнәғәтенә зыян килтерергә мөмкин, тип белдерҙе төркөм асбестты тарифтарҙан азат итеү өсөн лоббиламай һәм ни өсөн уны индереүҙе белмәй. (Ике эре хлор компанияһы шулай уҡ үҙҙәренең асыҡлау формаларында тарифтар өсөн лоббилауын күрһәтмәгән).
Исемлектәге башҡа әйберҙәр, уларҙан азат ителмәй, әммә күпкә хәүефлерәк, коралл, ҡабырсаҡтар һәм каракатицы һөйәктәре (йорт хайуандары өсөн аҙыҡ өҫтәмәһе булараҡ ҡулланырға мөмкин булған каракатицы өлөштәре) бар.
ПЭТ-смола шулай уҡ ташлама категорияларының береһенә лә инмәй. Белгестәр әйткәнсә, хөкүмәт уны энергетика продукты тип һанайҙыр, сөнки уның ингредиенттары нефтьтән алынған. Әммә шул уҡ түбән стандарттарға яуап биргән башҡа продукция ла индерелмәй.
”Беҙ ҙә, башҡалар кеүек үк, аптырап ҡалдыҡ”, – ти Ральф Wasami, ПЭТ смола ассоциацияһының башҡарма директоры, ПЭТ сәнәғәте өсөн сауҙа төркөмө. Ул, әгәр ҙә был продукция өсөн ҡаплау индерелмәһә, смола ташлама категорияһына инмәй, тине.
Яҙмалар күрһәтеүенсә, былтырғы дүртенсе кварталда, Трамп һайлауҙа еңгән ваҡыт тирәһендә, Coca-Cola шешәгә һалыусы Reyes Holdings компанияһы тарифтар өсөн лоббилау өсөн Ballard Partners компанияһын яллаған. Быйылғы йылдың беренсе кварталында, яҡынса Трамптың инаугурацияһы ваҡытында, яҙмалар күрһәтеүенсә, Баллард сауҙа сәйәсәтен билдәләгән сауҙа департаментын тарифтар өсөн лоббилай башлаған.
Фирма Трамп администрацияһы менән эшләргә ынтылған компаниялар өсөн йөрөү урынына әйләнде. Ул Трамптың үҙ компанияһы, Трамп ойошмаһы өсөн лоббиланы, уның хеҙмәткәрҙәренә генераль прокурор Пэм Бонди һәм штаб начальнигы Сьюзи Уайлс кеүек администрацияның юғары вазифалы кешеләре инә. Фирмаға нигеҙ һалыусы Брайан Баллард – Трамптың емешле аҡса йыйыусыһы, уны Politico “Трамптың Вашингтонында иң йоғонтоло лоббист” тип атай. Ул фирмала ике лоббистарының береһе, улар Reyes Holdings тарифтары өсөн лоббиланы, федераль асыҡлау яҙмалары буйынса.
«Рейес Холдингс» компанияһының миллиардер ағалы-ҡустылы Крис һәм Джуд Рейестың да сәйәсәт менән тығыҙ бәйләнеше бар. Кампания финанстарын асыу документтары күрһәтеүенсә, улар ҡайһы бер демократик кандидаттарға иғәнә бирһә лә, уларҙы сәйәси иғәнәнең күпселеге республикандарға киткән. Трамптың беренсел еңеүҙән һуң Крис Рейесты Мар-а-Лагоға Трамп менән шәхсән осрашыу өсөн саҡыралар.
ПЭТ смолаһынан азат итеү Reyes Holdings өсөн генә түгел, ә башҡа компаниялар өсөн дә бүләк, улар шешә эшләү өсөн смола һатып ала, шулай уҡ эсемлек компаниялары, уны ҡуллана. Быйыл йыл башында Coca-Cola генераль директоры алюминийға яңы тарифтар ҡабул ителгәндә, компанияның күберәк пластик шешәләргә күсәсәге тураһында белдерҙе. Яңы тарифтар термопластиктарға ла ҡағылһа, ул план уңышһыҙлыҡҡа осрауы ихтимал. Асыҡлау яҙмалары күрһәтеүенсә, компания шулай уҡ быйыл тарифтарға ҡаршы Конгреста лоббилаған, әммә документтарҙа ниндәй сәйәсәт ентекләп күрһәтелмәгән, ә компания ProPublica һорауҙарына яуап бирмәгән. (Coca-Cola Трампҡа ярҙам ҡулы һуҙырға тырышҡан, уның инаугурацияһына яҡынса 250 мең доллар бүләк иткән, ә уның генераль директоры Трампҡа үҙенең яратҡан содаһы булған Diet Coke шәхси шешәһен бүләк иткән).
Һуңғы ваҡытта тарифтарҙан ҡотолоу йәһәтенән сағыштырмаса яҡшы эшләгән тағы бер тармаҡ – ауыл хужалығы, ул пестицидтар һәм ашлама ингредиенттарының киң спектрын үҙ эсенә ала.
Америка фермерлыҡ бюроһы федерацияһы, ауыл хужалығы лобби төркөмө, күптән түгел үҙ сайтында анализ урынлаштырҙы, өлөшләтә ташламаларҙы маҡтап һәм дерн һәм калий ташламаларын атау “Америка фермерлыҡ бюроһы федерацияһы кеүек ауыл хужалығы ойошмаларының ауыр тырышлығы” һәм “ферма һәм raners һөҙөмтәлелеге тураһында шаһитлыҡ.”
Башҡа импорт тауарҙары ла күп, улар пошлинанан азат ителгән категорияларҙан берәүһенә лә инмәй, әммә киң билдәләнгән осраҡта пошлинанан азат ителгән категорияға инеүе ихтимал.
Миҫалдарҙан берәүһе – яһалма тәмләткес сукралоза. Уны индереү продуктты аҙыҡ-түлек һәм эсемлектәрҙә ҡулланған компанияларға ҙур файҙа килтерер ине. Әммә сукралоза ҡайһы саҡта дарыуҙарҙа ла ҡулланыла, уларҙы тәмлерәк итеү өсөн. Аҡ йорт уны индереүҙе наркотиктарҙы сығарыу арҡаһындамы, әллә башҡа сәбәптәр менәнме хуплағанмы, аныҡ түгел.
Киң категориялар, ташламалар алған, тәү сиратта, тармаҡтар, уларҙы тикшергән өсөн аҡш хөкүмәте мөмкин булған киләсәктә тарифтар үҙ вәкәләттәре аҫтында милли хәүефһеҙлекте һаҡлау өсөн тарифтар индереү.
Әле генә уҡыған хикәйәне беҙҙең уҡыусылар ярҙамында мөмкин итте. Беҙ өмөт итәбеҙ, был һеҙҙе илһамландыра, ярҙам ProPublica, шулай итеп, беҙ артабан да тикшерелгән журналистика эшләй ала, тип фашлай влас, хәҡиҡәтте аса, һәм ысын үҙгәрештәр драйверҙары.
ProPublica — коммерцияға ҡарамаған матбуғат бүлмәһе, партияһыҙ, факттарға нигеҙләнгән журналистикаға арналған, власты яуаплылыҡҡа тарттыра. Беҙ 2008 йылда тикшерелгән отчеттар кәмеүенә яуап итеп ойошторолдоҡ. йылдан ашыу ғәҙелһеҙлекте, коррупцияны һәм власты дөрөҫ ҡулланмауҙы фашлау өсөн үткәрҙек — был эш яй, ҡиммәтле һәм беҙҙең демократия өсөн элеккегә ҡарағанда мөһимерәк. Ете тапҡыр Пулитцер премияһы лауреаты, беҙ дәүләт һәм урындағы үҙидара органдарында, корпорацияларҙа, учреждениеларҙа һәм башҡаларҙа реформалар үткәрҙек, шул уҡ ваҡытта беҙҙең отчеттар үҙәгендә йәмәғәтселек мәнфәғәтен һаҡланыҡ.
Ставкалар бер ҡасан да булмағанса юғарыраҡ. Хөкүмәттәге этиканан алып репродуктив һаулыҡҡа тиклем климат көрсөгөнә һәм унан тыш, ProPublica иң мөһим хикәйәләрҙең алғы һыҙығында тора. Һеҙҙең иғәнә беҙгә власть органдарында ултырғандарҙы яуаплылыҡҡа тарттырырға һәм хәҡиҡәтте ҡул еткерергә ярҙам итәсәк.
меңдән ашыу яҡлаусыға ҡушылып, ил буйынса тикшерелгән журналистиканы яҡлауҙа, шулай итеп, ул мәғлүмәт бирә ала, илһамландыра һәм оҙайлы йоғонто яһай. Был эште мөмкин иткәнегеҙ өсөн рәхмәт.
Минең менән бәйләнешкә инеү өсөн электрон почта аша йәки хәүефһеҙ канал федераль хөкүмәт һәм бизнес тураһында мәғлүмәт бирергә Трамп.
ProPublica Дональд Трамптың икенсе срогында иң ҙур иғтибарға мохтаж йүнәлештәргә иғтибар итәсәк. Бында беҙҙең хәбәрселәр ҡайһы бер мәсьәләләргә иғтибар йүнәлтәсәк — һәм уларҙы нисек хәүефһеҙ алыу.
Беҙҙең хәбәрселәр командаһы тураһында күберәк белергә мөмкин. Беҙ’ll артабан да бүлешергә йүнәлештәре фокус яңылыҡтар үҫешә.
Мин һаулыҡ һаҡлау һәм экология мәсьәләләрен һәм улар менән идара итеүсе ведомстволарҙы, шул иҫәптән тирә-яҡ мөхитте һаҡлау агентлығын яҡтыртам.
Мин ғәҙеллек һәм хоҡуҡ өҫтөнлөгө мәсьәләләрен яҡтырта, шул иҫәптән юстиция министрлығы, аҡш адвокаттары, судтар.
Мин торлаҡ һәм транспорт мәсьәләләрен, шул иҫәптән был тармаҡтарҙа эшләгән компанияларҙы һәм уларҙы күҙәткән көйләүселәрҙе яҡтыртам.
Әгәр һеҙҙең аныҡ кәңәш йәки хикәйә юҡ, беҙгә һаман да һеҙҙең ярҙам кәрәк. Беҙҙең федераль эшсе ресурс селтәре ағзаһы булып теркәлергә, беҙҙең менән бәйләнешкә инеү өсөн теләһә ниндәй ваҡытта.
ProPublica кодексын тикшергән белгестәр системала күп кенә борсоулы етешһеҙлектәрҙе тапты, улар Трамп администрацияһының яһалма интеллектҡа тәнҡитле хеҙмәттәргә туранан-тура ҡыҫҡартыуҙар рөхсәт итеүе тураһында яҡтылыҡ һибә.
CNN алынған яҙмалар күрһәтеүенсә, медицина тәжрибәһе булмаған хөкүмәт һөҙөмтәлелеге департаменты хеҙмәткәре ниндәй VA килешәүҙәрен туҡтатыуҙы билдәләү өсөн AI ҡулланған. “ЯИ бөтөнләй дөрөҫ булмаған ҡорал булған”, – тигән бер белгес.
Томас Фугате, милли хәүефһеҙлек тәжрибәһе булмаған колледждан бер йыл ғына, Эске именлек департаменты чиновнигы булып, хөкүмәттең көс ҡулланыу экстремизмына ҡаршы көрәш буйынса юғары үҙәген күҙәтә.
Президенттың төрлөлөккә һөжүм итеүе юғары белемле хөкүмәт хеҙмәткәрҙәренең карьераһын юлдан яҙҙырҙы — хатта улар юғалтҡан ҡайһы бер эш урындары туранан-тура ниндәй ҙә булһа ДЭИ башланғыстары менән бәйле булмаһа ла.
Эске именлек департаменты яҙмалары буйынса, чиновниктар 238 депортацияланған кешенең яртыһынан күберәгенең АҠШ-та енәйәт эштәре булмауын һәм иммиграция закондарын боҙғанын ғына белгән.
Михаил Розенберг, ПроПублика; Перла Тревизо, «ПроПублика» һәм «Техас трибунаһы»; Мелисса Санчес һәм Габриэль Сандовал, ProPublica; Ронна Рискес, баш күтәреүселәр альянсы тикшерелеүҙәре; Адриан Гонсалес, Ялған яңылыҡтар һунарсылары, 30 май 2025 йыл, 5:00 CST
Аҡ йорт кадрҙарҙы һәм финанслауҙы терроризмға ҡаршы операцияларҙан күмәкләп депортациялауға күсергәндә, дәүләттәр ҡасандыр Вашингтон хуплаған терроризмға ҡаршы тырышлыҡты һаҡлап ҡалыу өсөн көрәшә. Һөҙөмтәлә күп ерҙәрҙе һаҡланмаған килеш ҡалдырған киҫәк-киҫәк алым килеп сыҡты.
Томас Фугате, милли хәүефһеҙлек тәжрибәһе булмаған колледждан бер йыл ғына, Эске именлек департаменты чиновнигы булып, хөкүмәттең көс ҡулланыу экстремизмына ҡаршы көрәш буйынса юғары үҙәген күҙәтә.
CNN алынған яҙмалар күрһәтеүенсә, медицина тәжрибәһе булмаған хөкүмәт һөҙөмтәлелеге департаменты хеҙмәткәре ниндәй VA килешәүҙәрен туҡтатыуҙы билдәләү өсөн AI ҡулланған. “ЯИ бөтөнләй дөрөҫ булмаған ҡорал булған”, – тигән бер белгес.
Ғәрәсәттәргә, тикшерелеүҙәргә һәм балалар өсөн яза итеп изоляцияны ҡулланыуға ҡарамаҫтан, Ричард Л.Бин үҙенең исемен йөрөткән бәлиғ булмағандар өсөн изолятор директоры булып ҡала.
2025 йылдың 7 июнендә 5:00 сәғәттә Пейдж Пфлегер, WPLN/Нэшвилл йәмәғәт радиоһы һәм Мариям Эльба, ProPublica.